Türkiye, gelişmiş ülkelere kıyasla daha genç demografik yapısını korurken; değişen nüfus yapısı, kronik hastalık riskleri ve aktif/pasif oranındaki düşüş, sigorta ve emeklilik sistemleri açısından yeni ihtiyaçları beraberinde getiriyor.
Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik’ in Ekonomik Araştırmalar Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Uzun Yaşam Ekonomisi: Yaşlanan Nüfusun Sigorta ve Emeklilik Sektörüne Etkileri” başlıklı rapor yayımlandı. Demografik dönüşümü ekonomik ve sektörel etkileriyle ele alan rapor; uzayan yaşam süresinin sağlık sisteminden sosyal güvenliğe, bireysel tasarruttan sigorta ve emeklilik ürünlerine kadar yarattığı dönüşümü inceliyor. Raporda ayrıca, yeni nesil sağlık teknolojilerinin ve yapay zekânın sektöre etkileri ile uzayan insan ömrünün beraberinde getirdiği ekonomik, sosyal ve etik boyutlar değerlendiriliyor.
Raporda uzun yaşamın ekonomik ve sosyal sistemler açısından yeni bir dönemin kapısını araladığını belirten Gürol Sami Özer, “Uzayan insan ömrünü sadece demografik bir değişim ya da yönetilmesi gereken bir risk olarak görmemek gerekiyor. Ömür arasını sağlıklı, üretken ve finansal açıdan güvenceli hale getirmek hedef olmalı. Sağlıklı yaşam süresinin uzaması, sağlık sistemleri üzerindeki yükü azaltırken bireylerin üretkenliğini ve ekonomiye katkısını artırabilir. Ancak daha uzun yaşam, daha uzun süreli sağlık, bakım ve emeklilik ihtiyacını da getiriyor. Bu nedenle kamu, özel sektör ve birey arasında dengeli bir sorumluluk paylaşımı üzerinde çalışıyoruz” ifadelerini kullandı.
65 yaş üstü nüfus 2050’de 1,6 milyara ulaşacak Rapora göre dünya ekonomisi nüfusun yaşlanmasıyla yapısal dönüşüm yaşıyor. Bugün her 10 kişiden biri 65 yaşın üzerinde iken 2050’de bu oranın her 6 kişiden birine yükseleceği öngörülüyor. Küresel ölçekte 65+ nüfus 862 milyondan 1,6 milyara çıkacak. Türkiye’nin, 2050 yılında nüfusunun yaklaşık üçte birinin 65 yaş ve üstü olacağı toplumlar arasında yer almayacağı öngörülüyor. Ancak Türkiye’de beklenen yaşam süresi OECD ortalamasının altında kalıyor ve her emeklilik döneminde yalnızca 1,6 çalışan düşüyor.
Uzun yaşam kadar sağlıklı yaşam da önem kazanıyor Raporda öncelikli başlıklardan biri olarak “önleyici sağlık” öne çıkıyor. 2050’de ortalama bir insanın 78 yıl yaşaması beklenirken bunun 11,4 yılını kötü sağlık koşullarında geçireceği tahmin ediliyor. Sağlık harcamalarının 20,5 trilyon dolar olacağı öngörülürken, kanıtlanmış sağlık müdahalelerinin hastalık yükünü yüzde 35 azaltma potansiyeli bulunuyor. Yapay zekânın ilaç keşif süreçlerini hızlandırması ve tedavi süreçlerinde verimliliği artırması bekleniyor. GLP-1 grubu ilaçların 2035’e kadar 190 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşacağı öngörülüyor.
Yaşlanan nüfus sigorta ve emeklilik sistemlerini dönüştürüyor Yaşam sürelerinin uzaması sosyal güvenlik ve emeklilik sistemleri üzerinde baskı oluşturuyor. Avrupa’da bir emekliyi finanse etmek için bugün 3,4 çalışan gerekirken 2050’de bu oranın 2’ye gerilemesi bekleniyor. BES ve TES gibi tasarruf mekanizmalarının önemi artarken, sağlık sigortacılığı da uzun yaşam ekonomisinin önemli büyüme alanlarından biri olarak öne çıkıyor. Türkiye’de özel sağlık sigortalarının GSYH içindeki payı düşük seviyelerde seyrediyor ve 2026-2036 döneminde yıllık ortalama %15,3 büyümesi öngörülüyor.
Uzun yaşam yeni etik ve sosyal soruları da beraberinde getiriyor Biyoteknolojik gelişmelerin ekonomik etkileriyle etik ve sosyal sonuçlar da ele alınıyor. Erişim eşitsizlikleri, kuşaklar arası dengeler ve toplumsal yapı üzerindeki etkiler ve emeklilik modellerinin uyum sağlayabilmesi için sürdürülebilir çözümler üzerinde duruluyor.
Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı
