İçerik Haber Akışı
Üsküdar Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Müge Ensari Özay, ev ve apartmanlarda yapılacak güvenli ilaçlamanın temel koşullarını anlattı. Her böcek ilacı aynı riski taşımıyor. Ev ve apartmanlarda yapılan biyosidal uygulamalarda sağlık riski, kullanılan aktif maddenin toksisitesi, formülasyonu, dozu, uygulama yöntemi, ortamın hacmi ve havalandırma koşullarına bağlı olarak büyük ölçüde değişir.
Jel ve yem uygulamalarında risk genellikle daha düşük olsa da püskürtme, sisleme veya aerosol uygulamalarında solunum yoluyla maruziyet ciddi sağlık risklerine yol açabilir. Organofosfat ve karbamatlar gibi asetilkolinesteraz inhibitörleri akut nörotoksisite açısından daha yüksek risk taşırken, piretroitlerde akut toksisite genellikle daha düşük olmakla birlikte yüksek doz veya yoğun maruziyet zehirlenmeye yol açabilir. Gaz oluşturan ürünlerde risk çok daha yüksek. Alüminyum fosfit nemle temas ettiğinde toksik fosfin gazı oluşur ve kapalı alanlarda hızlı maruziyet görülebilir. Bu nedenle ‘böcek ilacı’ ifadesi tek başına risk değerlendirmesi için yeterli değildir. Ürünün aktif maddesi, formülasyonu, kullanım amacı ve ruhsatlı etikette belirtilen uygulama koşulları mutlaka bilinmelidir. Türkiye’de biyosidal ürün kullanımı kapsamında uygulama izin belgesi ve eğitimli personel gerekliliği üzerinde duruluyor.
Komşu dairedekiler de zehirlenebilir. Apartmanda aerosol, sisleme veya gaz oluşturan ürünler kullanıldığında, uygulamanın yapıldığı dairenin dışındaki kişiler de maruz kalabilir. Apartman genelinde hava hareketleri, ortak havalandırma ve klima kanalları, tesisat ve elektrik şaftları, asansör ve merdiven boşlukları, kapı altları ve duvar içindeki açıklıklar üzerinden maruziyet söz konusu olabilir. Ürün özellikleri, partikül veya gaz boyutu, uygulama basıncı, bina içi basınç farkları ve havalandırma sistemi bu riski belirler.
Fumigantlarda tehlike daha yüksek. Gazların bina içinde hava akımları ve bağlantılı boşluklar üzerinden beklenmedik noktalara ulaşabileceğini belirten Özay, kapsamlı uygulamalarda komşu daireler ve ortak alanlar da risk değerlendirmesine dahil edilmeli ve uygulama sonrasında güvenli yeniden giriş koşulları sağlanmalıdır. Gazla mücadelede, yalnızca belirli bir süre beklemek yeterli değildir; ruhsatlı talimatlar ve ortam ölçümleri esas alınmalıdır.
Apartman sakinleri ilaçlamadan önce bilgilendirilmeli. Püskürtme, ULV, sisleme veya gaz oluşturan uygulamalarda sakinlerin önceden bilgilendirilmesi temel risk iletişimi ve önleme tedbiridir. Uygulama öncesinde ürün adı, aktif madde, uygulama yöntemi, etkilenecek alanlar, bina ne kadar süreyle boşaltılacağı, havalandırma ve yeniden giriş koşulları belirlenmelidir. Uygulama sırasında alan erişime kapatılmalı ve ortak havalandırma sistemleri izole edilmeli, çalışanlar gerekli kişisel koruyucu donanımı kullanmalıdır.
İlaçlama sonrası hangi süreyle havalandırma yapılacağı ürünün etiketi ve güvenlik bilgi formundaki spesifik koşullara bağlıdır. Standart iki saatlik havalandırma her ilaçlama için geçerli değildir.
İlaçlama firmasından istenecekler: firmanın yetkili belgesi ve Biyosidal Ürün Uygulama İzin Belgesi, uygulama yapan kişinin sertifikası, ürün adı, aktif madde, konsantrasyon, ruhsat veya tescil bilgisi, onaylı etiket, Güvenlik Bilgi Formu, uygulanacak miktar ve yeniden giriş süresi yazılı olarak istenmelidir. Gizli formül ya da ruha gerek olmadığını söyleyen firmalar güvenlik açısından uyarı olarak değerlendirilmelidir. Gelen şikayetler ve belirtiler arasında baş ağrısı, bulantı, kusma, baş dönmesi, nefes darlığı gibi belirtiler görülebilir ve acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Zehirlenme şüphesinde alana yeniden girilmesi kesinlikle doğru değildir. Öncelikle temiz hava, ürün adı ve etiketi güvenli bir kaynaktan temin edilip sağlık ekiplerine bildirilmelidir. Kapalı alanda gaz şüphesi varsa eğitimsiz kişilerin girişi engellenmelidir. Zehirlenme danışmanlığı için 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi ile iletişime geçilir ve ciddi belirtilerde acil sağlık hizmetleri alınır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
