Yaz Aylarında Çocuk İshalinde Sıvı Desteği ve Hijyenin Önemi
Giriş
Yaz mevsiminde artan sıcaklıklar ve artan açık gıda tüketimiyle çocuklarda ishal vakalarında artış görülebiliyor. Memorial Ankara Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Nisa Eda Çullas İlarslan, basit hijyen önlemleriyle ishal vakalarının önemli ölçüde önlenebileceğini belirtiyor.
Gelişmeler
- Yaz aylarında ishal çoğunlukla bakteriyel, virüsel ve paraziter nedenlerden kaynaklanıyor. Sıcaklık nedeniyle mikroorganizmaların çoğalması, uygun olmayan gıdaların tüketilmesi, temiz olmayan su ve iyi yıkanmayan meyve-sebzeler riskleri artırıyor.
- Park, havuz ve deniz gibi ortak kullanım alanlarında bulaş ihtimali yükseliyor; çocukların ellerini ağızlarına götürme alışkanlığı mikropların yayılmasına yol açıyor.
- En sık görülen etkenler arasında rotavirüs, norovirüs, adenovirüs ve bakteriyel kaynaklar olan Salmonella, Campylobacter, Shigella ile bazı E. coli türleri bulunuyor. Paraziter enfeksiyonlarda Giardia ve Entamoeba histolytica ön plana çıkıyor.
Belirtiler ve müdahale
- Ağız kuruluğu, gözyaşı olmaması, gözlerde çöküklük
- İdrar miktarında azalma, aşırı uyku hali
- Tekrarlayan kusmalar, yüksek ateş
- Şiddetli karın ağrısı, dışkıda kan, ağızdan sıvı alımının reddedilmesi
- İlk altı ay ve kronik hastalıkları olan çocuklarda dikkat
Çocuklarda ishalin en önemli riski, enfeksiyonun kendisinden çok gelişebilecek sıvı kaybıdır. Antibiyotikler yalnızca hekim kararına bağlı olarak kullanılmalıdır.
Sıvı ve beslenme yönetimi
- Anne sütü alan bebeklerde emzirmeye devam edilmeli; mümkünse daha sık emzirilmelidir.
- Yaşına uygun normal beslenme sürdürülmeli; kusma durumunda az miktarda ve sık aralıklarla beslenme tercih edilmelidir.
- Oral rehidrasyon solüsyonları (ORS) sıvı ve elektrolit kaybını karşılamada kilit rol oynar.
Beslenme tedavisi ve diyet önerileri
- Yoğurt, pirinç lapası, makarna, haşlanmış patates, muz, şeftali, az yağlı et ve hafif sebze yemekleri uygundur.
- Aşırı yağlı, baharatlı ve şekeri yüksek gıdalar kaçınılmalı; hazır meyve suyu ve gazlı içeceklerden uzak durulmalıdır.
Havuz ve deniz hijyeni
- Havuz suyunun yutulmaması için çocuklar eğitilmeli, duş alma alışkanlığı kazandırılmalı ve havuzlar düzenli olarak dezenfekte edilmeli.
- Bebeklerde havuz suyunun yutulmasını önlemek zor olduğundan mümkün olduğunca ortak havuz kullanımından kaçınılabilir. Deniz suyu geniş hacmi nedeniyle bulaş riski daha düşüktür; ancak kanalizasyonla kirli bölgelerde girilmemelidir.
El hijyeni
- El yıkama en etkili korunma yöntemi. Yemekten önce/sonra, tuvalet sonrası, dışarıdan geldikten sonra en az 20 saniye sabunlu suyla yıkanmalıdır. Ebeveynler örnek olmalıdır.
İlk 6 ay ve rotavirüs aşısı
- İlk 6 ay sadece anne sütüyle beslenme, rotavirüs aşısı ile ağır ishal vakalarına karşı koruma sağlar.
Sonuç olarak, yaz aylarında çocukluk çağı ishallerinin önemli bir kısmı hijyen, güvenli gıda tüketimi ve yeterli sıvı desteğiyle önlenebilir veya hafifletilebilir. Ancak bebekler ve kronik hastalığı olan çocuklarda dikkatli izlemeye ihtiyaç vardır.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
