Giriş
Yaz mevsimiyle birlikte artan sıcaklıklar, kronik böbrek hastalığı olanları ve ileri yaştaki bireyleri etkileyebiliyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2026 yılı verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 674 milyon kişi kronik böbrek hastalığıyla yaşıyor. Uzmanlar, aşırı sıcaklarda sıvı kaybı ve yoğun ısı stresi nedeniyle akut böbrek hasarı riskinin artabileceğine dikkat çekiyor.
Acıbadem Altunizade Hastanesi Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Zuhal Atan Uçar, uzun süreli yüksek sıcaklığın böbrek sağlığı üzerinde ek yük oluşturduğunu belirtiyor. Terlemeyle birlikte olan sıvı kaybı ve yüksek nemin ısı stresiyle birleşmesi, böbreklerin kanlanmasını olumsuz etkileyebiliyor. Özellikle kronik böbrek hastalığı, diyabet ve hipertansiyon gibi kronik durumlar olanlar bu etkilerden daha fazla etkilenebiliyor.
Yaz aylarında böbrek sağlığını korumak için dikkat edilmesi gereken başlıca üç kural ise sıvı dengesini korumak, aşırı sıcaklarda yoğun fiziksel aktiviteden kaçınmak ve ilaçları bilinçsizce kullanmamak olarak sıralanıyor. Ayrıca doktordan alınan öneriler doğrultusunda hareket etmek önem taşıyor.
Güncel içerikte öne çıkan başlıklar: Sıvı dengesini korumak için kişiye özel su tüketimi önerileri; aşırı sıcaklarda egzersiz ve aktivite planlaması; tansiyon ilaçlarıyla ilişkili riskler ve ilaç kullanımında dikkat edilmesi gerekenler; böbrek taşı öyküsü olanlarda sıvı alımının önemi; ishal ve kusma gibi durumlarda sıvı-elektrolit dengesi.
Sıvı Dengesini Koruma
Sıcak havalarda terlemeyle artan sıvı kaybı dolaşımdaki kan hacmini azaltabilir ve böbreklerin kanlanmasını olumsuz etkileyebilir. Özellikle ileri yaş ve kronik hastalığı olanlarda risk artar. Günlük sıvı alımı, sıcaklık, aktivite ve terleme miktarına göre ayarlanmalı. Eğer kalp yetmezliği, ileri evre böbrek hastalığı veya diyaliz gibi durumlar varsa, hekimin önerdiği miktar dikkate alınmalı.
Aşırı Sıcaklarda Aktiviteyi Azaltma
Isısını düzenlemek için damarlar genişleyebilir ve sıvı kaybı artabilir. Yoğun egzersizleri serin saatlere kaydırmak, açık havada çalışıyorsanız düzenli dinlenme ve sıvı molaları vermek önerilir.
Tansiyon ve İlaç Kullanımı
Sıcaklık ve sıvı kaybı tansiyonu düşürebilir. Özellikle idrar söktürücü kullananlarda etkiler belirginleşebilir. Sıcak günlerde tansiyon takibi yapılmalı; baş dönmesi veya bayılma durumda ilaçlar kendi kendine kesilmemeli, hekime danışılmalıdır. NSAİİ grubundaki ağrı kesiciler de böbrek kan akımını etkileyebileceğinden dikkatli kullanılması gerekir.
Böbrek Taşı Öyküsü
Sıvı kaybı arttığında idrar hacmi azalabilir ve taş oluşumuna zemin hazırlayabilir. Böbrek taşı olanlarda günde hedeflenen idrar miktarı, günlük sıvı alımından daha çok belirtilen idrar hedefi olarak düşünülmelidir; hekimin önerdiği miktara uyulmalı.
İshal ve Kusma
Islaklık nedeniyle kayıp sadece terleme ile sınırlı değildir; ishal ve kusma da önemli ölçüde sıvı ve elektrolit kaybına yol açar. Belirtiler şiddetli olduğunda sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Kronik Böbrek Hastalığına Sahip Kişiler
Aşırı sıcakların etkisi altında olan kronik böbrek hastalığı olan kişilerde idrar miktarında belirgin azalma, bayılma veya halsizlik gibi belirtiler dikkatle izlenmelidir. Gerekli durumlarda tıbbi değerlendirme geciktirilmemelidir.
Kaynak: BYZHA Beyaz Haber Ajansı
