Online psikolojik testler: Güvenilirlik ve tanı koydurma konusundaki uzman görüşleri
İnternette ve sosyal medyada sıkça karşılaşılan psikolojik testler, insanların ruhsal durumlarıyla ilgili merak uyandırsa da bilimsel sonuçlar vermeyebiliyor. Uzmanlar, geçerlik, güvenirlik ve standardizasyon çalışmalarını geçmiş olmasının önemli olduğunu vurguluyor.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikoloji Hizmetleri Genel Koordinatörü ve Klinik Psikolog Çiğdem Demirsoy, bir testin bilimsel kabul görmesi için bu kriterlerin gerekli olduğunu belirtiyor. Ancak geçerli ve güvenilir bir test dahi tek başına tanı koydurmaz; tanı için klinik görüşme ve diğer bilgilerin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Online sonuçlar tanı aracı değildir ve tanı süreciyle ilgili olarak uzmanlar sadece test sonuçlarına bakarak depresyon, anksiyete veya DEHB gibi tanıların konulamayacağını belirtiyor. Testler, tarama ve farkındalık amacıyla kullanılmalı; tedavi ya da tanının tek başınaDayanak olmamalı.
Testlerin paylaşılmasının veya profesyonel görünmesinin otomatik olarak bilimsel olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Demirsoy, “Testler, kullanılan ölçeklerin geçerlik ve güvenilirliğine dayanır; standardizasyonu ise uygulama koşulları ve puanlama kurallarına bağlıdır.” diyor.
İnternetten yapılan bir test ile uzman tarafından gerçekleştirilen detaylı psikolojik değerlendirmenin aynı şey olmadığını söyleyen uzmanlar, tarama ölçeklerinin belirtilerin sıklığı, süresi ve günlük işlevselliğe etkisi gibi kriterlerle desteklenmesi gerektiğini ifade ediyor. Ayrıca kişinin kendisini etiketlemesi veya kendine tanı koyması riskli olabilir.
Yapılan değerlendirmeler, ancak test sonuçlarıyla sınırlı kalmamalı; tanı için klinik görüşme ve kişinin yaşamındaki etkiler gibi unsurlar da dikkate alınmalıdır. Uzmanlar, online testlerin farkındalık ve ilk adımı atma açısından faydalı olabileceğini, ancak tanı sürecinin yerini almadığını vurguluyor.
Uzmanlar: Online testler bazı ipuçları verebilir ama tanımızı söylemez diyen Klinik Psikolog Yasemin Yalçın da, özellikle “Narsist misin?” veya “DEHB olabilir misin?” gibi içeriklerin bilimsel kriterleri taşımadığını belirtiyor. Tanı için klinik görüşme, belirtilerin süresi ve yaşam etkisi gibi unsurların bir arada değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Kaynaklar: BYZHA Beyaz Haber Ajansı
Kaynak: BYZHA Beyaz Haber Ajansı
