Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Merve Yüksel Kadıoğlu, okul öncesi dönemde okuma yazma öğrenmenin çocuk gelişimi üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Erken okumak kalıcı başarı garantisi değildir. Yapılan araştırmalar, erken yaşta okumaya başlayan çocukların ilk yıllarda akranlarına göre öne geçebildiğini gösterse de, bu farkın ilerleyen yıllarda kapanabildiğini ortaya koyuyor. 11 yaşa gelindiğinde erken başlayanların okumayı anlama becerisinde avantaj elde edemeyebildiği, hatta geç başlayanların bazı durumlarda daha iyi sonuçlar elde ettiği belirtiliyor.
Oyun yerine sürekli akademik çalışma doğru değildir – Kadıoğlu, okul öncesi eğitimin temel amacının ilkokul programını erkenden öğretmek olmadığını vurguluyor. Yoğun akademik baskı altında olan çocuklarda sonuçlar kötüleşirken, oyun temelli eğitim alan çocuklarda notlar yükseliyor. Çocuklar büyüdükçe bağımsızlık ve merak gereklilikleri artıyor; bu durum, harf ezberinden çok oyun ve keşifle gelişen becerilere bağlı başarıyi ön plana çıkarıyor.
Okula hazırlık demek harfleri ezberlemek demek değildir – İnce motor beceriler ve öz kontrolün ilkokuldaki başarı için önemli göstergeler olduğu belirtiliyor. Çocuğun dikkatini bir işe verebilmesi, sırasını bekleyebilmesi gibi beceriler, harf ezberinden daha kritik ipuçları sunuyor. Boyama ve kalem tutma gibi beceriler, ilerleyen dönemde okuma ve matematik başarısını öngören güçlü göstergeler arasında yer alıyor.
Okuma bilen çocuk sınıfta sıkılabilir – Erken okuma bilen çocuklarda sınıf içi motivasyon kaybı riski olabiliyor. Öğretmenlerin çoğu çocuğu sınıf içinde zenginleştirilmiş etkinliklerle meşgul etmek konusunda yardımcı olsa da, bazen doğru yönlendirme eksikliği söz konusu olabiliyor. Aynı sınıfta çocuk için ek kitaplar ve etkinlikler sunulması öneriliyor.
“Herkesin çocuğu okuyor” baskısına dikkat – Ebeveyn kaygısının çocuk üzerinde doğrudan etkisi olabileceğine vurgu yapılıyor. Ailelerin karşı karşıya kaldığı kıyaslama baskısı öğrenmenin merak olmaktan çıkıp performans meselesine dönüştürebilir. Uzmanlar, çocuk kendi merakına sahipse yönlendirme yaparken baskı kurmamak gerektiğini belirtiyor.
Çocuk kendisi merak ediyorsa ilgisini bastırmayın – Harflere ve yazılı kelimelere erken ilgi gösteren çocuklara, zorlamadan rehberlik edilmesi öneriliyor. Çocuğun sorularına cevap vermek, birlikte kitap okuyup kelimeleri göstermek ve yazmasına destek olmak yeterli. Çocuk sıkıldığında durmak da önemlidir.
Ailelere 3 önemli öneri – Harf ezberlemek yerine ince motor becerileri desteklenmeli; birlikte kitap okunmalı, kelime dağarcığı ve dikkat geliştirilmelidir. Çocuk kendi ilgisiyle harf öğrenmek isterse desteklenmelidir; ama aşırı baskıdan kaçınılmalı.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)
