Diz Protezi Ameliyatı: Karar Süreci, Başarı Oranları ve Riskler Klinik Uzmandan Ayrıntılı Açıklama

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Murat Demiroğlu, diz protezi ameliyatını mercek altına alıyor

Diz protezi ameliyatı kararı verilirken en önemli kriter hastanın ağrısı. İleri derecede osteoartrit görülen hastalarda ağrının ortadan kaldırılması ve yaşam kalitesinin artırılması amacıyla diz protezi uygulanır. Ameliyat kararında üç temel unsur öne çıkıyor: tıbbi gereklilik, yaşam kalitesi ve kişisel hedefler. Ağrının günlük yaşam üzerindeki etkisi, mekanik ağrı ve gece ağrısı gibi kriterlerle ayrıntılı biçimde değerlendirilir. Ameliyat dışı tedavi yöntemleri yetersiz kaldığında ve radyolojik bulgular ileri osteoartriti işaret ettiğinde diz protezi için uygun adaylık söz konusu olur.

Diz protezi ameliyatı yüksek başarı oranına sahip olsa da riskleri azaltmak önemli. Günümüzde cerrahi teknikler ve implant tasarımlarındaki ilerlemeler sayesinde hastaların yaklaşık yüzde 90-95’inde olumlu sonuçlar elde ediliyor. Ancak enfeksiyon, venöz tıkanıklıklar, akciğer embolisi ve protez çevresinde kırıklar gibi riskler de mevcut. Riskleri azaltmak için ameliyat öncesi genel sağlık durumunun iyileştirilmesi gerekir. Obezitenin azaltılması, beslenmenin düzeltilmesi, kan değerlerindeki eksikliklerin giderilmesi, diyabetin kontrolü ve kuadriseps kas güçlendirme egzersizleri gibi adımlar hastalık risklerini azaltmaya yardımcı olur.

Her iki dizin aynı anda ameliyat edilmesi her zaman önerilmez. Tek ve/veya iki dizde kireçlenme bulunan hastalarda tek dizden ameliyat sonrası yüzde 30 oranında beş yıl içinde diğer dizden de ameliyat görülebilir; ancak her hastada iki dizde aynı şiddette kireçlenme gelişmeyebilir.

Teknolojik gelişmeler diz protezlerinin ömrünü artırdı. Cerrahi teknikler ve implant teknolojisindeki gelişmeler sayesinde diz protezlerinin ortalama ömrü yaklaşık 15 yıl olarak kabul ediliyor. Revizyon protezlerinde bu süre daha kısa olabilir. Protez üç ana parçadan oluşur: femur ve tibia kısmında genellikle titanyum ya da titanyum-kobalt alaşımlar; iki metal parça arasında yüksek yoğunluklu polietilen; gerektiğinde patellada da polietilen materyal kullanılır.

Diz protezi ameliyatında iyi hazırlık, iyileşme sürecini olumlu etkiler. Ameliyat öncesi beslenme durumunun iyileştirilmesi, fazla kilonun azaltılması, diyabetin kontrol altına alınması, anemi veya düşük hemoglobin/hematokrit değerlerinin düzeltilmesi, kuadriseps kasının güçlendirilmesi gibi hazırlıklar riskleri azaltır. Ameliyat, hastanın durumuna göre spinal veya genel anestezi altında yapılır. Traneksamik asit kullanımı kanamayı önemli ölçüde azaltır; genelde kan nakli ihtiyacı yüzde 5-10’u geçmez. Ameliyat süresi ortalama bir saattir; revizyonlarda süre uzayabilir.

Ameliyat sonrasında ilk gün hafif-orta şiddette ağrı olabilir; ağrı kontrolü için ağrı kesiciler, buz uygulaması, kompresyon ve elevasyon desteklenir. İlk beslenme yaklaşık 3-4 saat sonra başlar. Yatakta oturma ve ayağa kalkma başlangıcı hastanın durumuna göre planlanır. Genel anestezi uygulanan hastaların çoğu bir gece hastanede kalır; sorun yoksa ertesi gün taburcu edilir. Bazı hastalar ağrı nedeniyle ek bir gün kalabilir. Taburculuk sonrası düzenli poliklinik kontrolü ile yara bakımı ve hareket açıklığı izlenir; iki hafta sonunda hareket kısıtlılığı devam ediyorsa fizik tedavi programına başlanır.

Kaynaklar ışığında diz protezi ameliyatı ve sonrası süreci, nitelikli bir ortopedi-ekip ile güvenli şekilde yönetildiğinde hastaların sağlığını ve yaşam kalitesini olumlu yönde etkiliyor.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı