Akran Zorbalığı Dijital Dünyaya Taşınıyor: Siber Zorbalık ve Akran Nezaketi Üzerine Uzman Görüşleri
Akran zorbalığının artık okul bahçesinden dijital dünyaya taşındığına dikkat çeken Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan
“Siber zorbalıkta okulun kapısı kapanmıyor. Telefon çocuğun cebinde olduğu için tehdit, hakaret, ifşa ve dışlama eve, hatta çocuğun odasına kadar geliyor.”
Empatik iletişim akran nezaketiyle mücadelede kilit rol oynuyor Tarhan, zorbalıkla mücadelenin yalnızca ceza üzerinden yürütülemeyeceğini belirterek, “Akran zorbalığının karşısına akran nezaketini koymak gerekir. Akran zorbalığının ilacı empatik iletişimdir.” ifadelerini kullandı.
Rapora göre 6-17 yaş arasındaki çocukların yüzde 13,8’i akranları tarafından zorbalığa maruz kalıyor. En sık görülen biçim alay edilme; sosyal gruplardan dışlanma yüzde 7,2, fiziksel şiddet ise yaklaşık yüzde 4,4 olarak kaydedildi. İşlevsel zorluk yaşayan çocuklarda oran yüzde 27’ye çıkıyor.
“Her çocuk çatışması zorbalık değildir” Tarhan, zorbalığın yalnızca fiziksel şiddet olmadığını vurgulayarak, alay etme, lakap takma, hakaret ve dedikodu gibi davranışların da zorbalık kapsamında değerlendirilebileceğini belirtti. Çocuğun yaşadığı zorbalığı ifade ederken doğrudan anlatmayabileceğini söyleyen Tarhan, aile ve öğretmenlerin davranış değişimlerini dikkatle izlemesi gerektiğini belirtti.
Raporda ayrıca dijitalleşmenin siber zorbalığı artırdığına dikkat çekiliyor. %80’i günde üç saatten fazla ekran kullanıyor; bu durum odaklanma sorunları ve öğrenmenin uzun süreli belleğe aktarılmasında zorluklar yaratabiliyor.
“Siber zorbalıkta güvenli alan yok” Tarhan, siber zorbalığın sürekliliğini vurgulayarak, “Telefon çocuğun cebinde olduğu için tehdit, hakaret, ifşa ve dışlama eve kadar geliyor. Bu durum mağdurda güvenli alan hissini azaltıyor.” dedi.
Siber zorbalıkta okula dönüşü zorlaştıran belirtiler arasında okula gitmek istekten vazgeçme, sabah karın ağrısı, ders başarısında düşüş, içine kapanma ve uyku/iştah bozuklukları sayıldı.
Akran nezaketi ve dijital nezaket programları yolda Milli Eğitim Bakanlığı ile sivil toplum iş birliğiyle “Zorbalıktan Uzak Programı” ve akran nezaketi çalışmaları yürütülüyor. BTK’nın siber nezakete, akran nezaketine dönüştürmeyi amaçlayan çalışmaları da sürüyor.
Tarhan, “Zorbalık yapan çocuğu sadece kötü çocuk olarak damgalamamak gerekir. Her şiddet davranışı bir mesajdır ve duygusal ihtiyacın karşılanmamasıyla bağlantılı olabilir.” dedi.
Prof. Dr. Tarhan ayrıca dijital anestezi kavramını kullanarak, amaçlı dijital kullanım ve medya okuryazarlığı ile empati becerilerinin geliştirilmesinin önemli olduğunu vurguladı.
Kaynak: KAHA Kapsül Haber Ajansı
