İSO İkinci 500 2025 Raporu: Üretimden Satışlar 1,75 trilyon TL’ye yükseldi; reel büyüme binde 2 ile sınırlı kaldı
İçerik: İSO İkinci 500 araştırması, bu yıl da sanayi kuruluşlarının karşılaştığı zorlu ekonomik koşulları ve ihracat, AR-GE ile teknoloji faaliyetlerindeki performansı gözler önüne serdi. 2025 yılında üretimden satışlar toplamı 1 trilyon 750 milyar TL olarak gerçekleşirken, yıllık olarak yüzde 25,7 artış kaydedildi. Ancak Yİ-ÜFE düşüklüğünün etkisiyle reel büyüme yalnızca binde 2 seviyesinde kaldı. 2022–2024 süreçlerindeki reel düşüş eğiliminin ardından 2025’te bu göstergedeki artış, üç yıl sonra ilk kez hafif de olsa yükselişe işaret etti.
İlk üç şirket ve sıralama: 2025 yılı İSO İkinci 500 sıralamasında üretimden satışları 5,317 milyar TL ile Teksan Jeneratör birinci; 5,308 milyar TL ile Norm Salihli Vida ve Cıvata ikinci; 5,306 milyar TL ile Biska Tekstil üçüncü oldu. 2025’te 69 yeni kuruluş İkinci 500’e giriş yaparken, 26 şirket 2024’teki İSO 500’den düşerek listeye dahil oldu.
İhracat ve pazar payı: Türkiye ihracatı 2025’te yüzde 4,4 artışla 273,2 milyar dolara yükselirken, sanayi malları ihracatı yüzde 4,5 artışla 263,4 milyar dolara çıktı. İSO 500’ün ihracatı yüzde 8,4 artışla 104,7 milyar dolara ulaşırken, İSO İkinci 500’ün ihracatı ise yüzde 0,3 düşüş gösterdi ve 15,9 milyar dolar bandını aşamadı. Bu durum, İkinci 500’ün küresel rekabet karşısında pazar payını koruma ve genişletmede zorlandığını gösterdi ve İkinci 500’ün Türkiye sanayi ihracatındaki payı 2025’te 0,3 puan düşüşle yüzde 6’ya geriledi.
Karlılık ve finansman giderleri: 2025’te faaliyet karı yüzde 35,4 artarak 160 milyar TL’ye ulaşırken, faaliyet karlılığı yüzde 7,7’ye çıktı; bu oran 2015–2024 ortalamasının altında kaldı. Vergi öncesi kar/zarar toplamı yüzde 34 artışla 46 milyar TL olurken, vergi öncesi dönem karlılığı yüzde 2,2’ye yükseldi. Net kambiyo zararı 26 milyar TL’ye çıkarak dördüncü yıl üst üste artış kaydetti. 2025’te finansman giderleri yüzde 45,2 artarak 138 milyar TL’ye yükseldi; finansman giderlerinin faaliyet karına oranı yüzde 86,7 olarak kayda geçti. Üretim faaliyeti dışı net gelir 28 milyar TL oldu ve bu kalemin satışlara oranı yüzde 1,4’e çıktı.
Varlıklar, borçlar ve kaynak yapısı: 2025’te aktifler yüzde 29,9 büyürken, borçlar yüzde 50,2 artışla hızlandı. Borçların uzun vadeli oranı yükselerek kısa vadeli borçların payı yüzde 54’e geriledi. Özellikle devreden KDV, 2025’te de önemli bir finansman kaynağı olarak görülüyor: devreden KDV yükü 2025’te İSO 500’te 120 milyar TL’nin üzerine çıkarken, İSO İkinci 500’te yaklaşık 22 milyar TL’ye yaklaştı.
AR-GE ve istihdam: 2025’te AR-GE harcamaları 10 milyar TL’ye yükselmesine rağmen AR-GE harcamalarının üretimden satışlarına oranı hafif geriledi. 2025 istihdamı yüzde 2,2 düşüşle 285 bin kişiye geriledi; brüt maaşlar 37,3 oranında artarken çalışan başına artış yüzde 40,4’e çıktı.
Küresel dönüşüm ve teknoloji yoğunlukları: 2025 yılında düşük, orta-düşük ve orta-yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin toplam payı hafif düşerken, yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler yüzde 4,9’luk payla rekor kırdı. Orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin toplam payı 2025’te yüzde 32,1 ile en üst seviyeye çıktı. Dijitalleşme ve yeşil dönüşüm vurgusu, sanayi rekabetçiliği için kritik olarak öne çıkıyor.
Kaynak: KAHA – Kapsül Haber Ajansı
